ASP - Usługi aplikacyjne

Firmy zainteresowane wdrożeniem zaawansowanych systemów informatycznych borykają się zazwyczaj z trzema podstawowymi problemami:

• wysokimi kosztami zakupu oprogramowania,
• brakiem własnej kadry informatycznej, przygotowanej do wdrożenia i konserwacji systemu,
• wysokimi kosztami utrzymania systemu komputerowego.

Przeniesienie tych kłopotów na wyspecjalizowanego dostawcę usług może być w wielu przypadkach rozwiązaniem optymalnym.

Udostępnianie aplikacji w trybie usługowym przypomina sposób świadczenia usług przez operatorów sieci telefonicznych czy telewizji kablowej, dostawców energii elektrycznej, gazu czy wody. Pogląd o istotnej przewadze kupowania usług aplikacyjnych zamiast pakietów oprogramowania aplikacyjnego zdobywa sobie coraz powszechniejszą akceptację, zwłaszcza u użytkowników z sektora małego biznesu.

Application Service Provider (ASP) to firma, która świadczy usługi polegające na utrzymywaniu, bieżącej aktualizacji i wynajmowaniu programów komputerowych użytkownikom końcowym, którymi są z reguły małe i średnie przedsiębiorstwa. Âwiadczy swoje usługi klientom przez Internet lub sieć prywatną, wykorzystując centralnie zlokalizowane serwery aplikacji i centra danych.

Model działalności typu ASP rozszerza definicję zawartości Internetu – z informacji statycznej i stron dynamicznych zasilanych z baz danych w kierunku rozbudowanego środowiska aplikacyjnego.

Alternatywa samowystarczalności

Usługi aplikacyjne pojawiły się w związku z potrzebą rozwiązania podstawowego problemu, z którym borykają się firmy różnej wielkości: jak wykorzystać zalety najlepszych aplikacji programowych dostępnych na rynku bez zatrudniania wysoko wykwalifikowanych (i wysoko płatnych) zespołów specjalistów, bez przechodzenia długich cykli wdrożeniowych i bez kompromisów w dziedzinie jakości. Usługi aplikacyjne są alternatywą zakupu i zarządzania pakietami oprogramowania we własnym zakresie. Taki rodzaj usług daje małym i średnim firmom sposobność korzystania ze skomplikowanego oprogramowania nieomal natychmiast po podjęciu decyzji o zakontraktowaniu usługi, bez konieczności ciągłej konserwacji oprogramowania, jego uaktualniania oraz utrzymywania zespołu wysoko płatnych specjalistów.

ASP to firma utrzymująca i zarządzająca pakietami aplikacyjnymi w imieniu swoich klientów, udostępniająca funkcje tych pakietów przez sieć.

Aplikacje takie mogą obejmować zakres: od podstawowej usługi poczty elektronicznej, przez aplikacje pracy grupowej i składnice danych, do systemów bardzo skomplikowanych, takich jak ERP (Enterprise Resource Planning), CRM (Customer Relationship Management) czy CAD (Computer Aided Design). ASP świadczy klientom usługi aplikacyjne (przeważnie w okresach rozliczanych miesięcznie) oraz utrzymuje zasoby centrów danych i sieci niezbędne dla dostarczania usług. Często w centrach danych ASP są używane serwery będące własnością klienta (praktyka nazywana kolokacją).

ASP zarządza aplikacjami, przechowuje dane klientów oraz zapewnia usługi wsparcia i rozliczeń. Stosowane modele rozliczeń są różne: obciążanie za użytkownika i opłata za subskrypcję (zależna od używanych opcji i aplikacji) oraz model oparty na intensywności użytkowania, w którym opłaty są pobierane za transakcje, czas połączeń i inne mierzalne cechy. Negocjowanie opłat jest też często oparte na SLA (Service Level Agreement), zawieranym z klientem. Porozumienie takie określa kontraktowe gwarancje poziomu dostępności, czasu odpowiedzi oraz konsekwencje niedotrzymania uzgodnionych parametrów.

Definicja ASP

W obszarze rynku dostawców usług funkcjonuje szereg różnych akronimów:

• FSP (Full-Service Provider),
• BSP (Business Service Provider),
• ISP (Internet Service Provider),
• IAHSP (Internet Application Hosting Provider),
• CSP (Capacity Service Provider),
• IPP (Internet Presence Provider) i wiele innych.

W praktyce firmy ASP często łączą różne typy usług. Kluczowym elementem wyróżniającym ASP jest relacja z klientem: za ASP można uznać firmę, która dostarcza usługi aplikacyjne i utrzymuje bezpośrednią relację z użytkownikiem końcowym.

ASP zapewnia kontraktowe świadczenie usług rozpowszechniania, udostępniania, zarządzania oraz wynajmowanego dostępu do aplikacji i odpowiada za bezpośrednie albo pośrednie zarządzanie oprogramowaniem aplikacyjnym lub zestawem aplikacji.

Infrastruktura ASP i zaplecze wspomagające

Infrastruktura niezbędna do dostarczania i świadczenia usług ASP zawiera zazwyczaj następujące kluczowe komponenty:

1. Serwery webowe – kombinacja sprzętu i oprogramowania stanowiąca wyposażenie ośrodka webowego i zapewniająca oparty na przeglądarkach webowych interfejs dostępu do danych i aplikacji, wymaganych przez autoryzowanych użytkowników końcowych.
2. Serwery aplikacyjne – zawierające aplikacje kontraktowane przez użytkowników końcowych.
3. Serwery baz danych – przechowujące dane i zapewniające usługi dostępu do danych, plików i informacji dla użytkowników końcowych.

Większość ASP zapewnia dostęp do usług przez Internet, aczkolwiek w celu zapewnienia większego bezpieczeństwa jest możliwe wydzielenie wirtualnej sieci prywatnej (VPN) dla użytkownika końcowego. Użytkownicy współdziałają z centrami danych, zazwyczaj poprzez przeglądarki webowe.

Charakterystyczną cechą działalności ASP jest:

• złożoność powiązań partnerskich,
• swoisty łańcuch zaopatrzenia, niezbędny do zapewnienia kompletnych ofert usług aplikacyjnych.

Minimalny zestaw elementów składających się na taki łańcuch to:

1. Centrum danych. Zarządzane zazwyczaj przez ISP lub operatora telekomunikacyjnego, dedykowanego dostawcę usług hostingu albo jako usługa dodatkowa przez dostawców sprzętu i usług.
2. Sieć szkieletowa IP. Nadzorowana przez ISP lub operatora telekomunikacyjnego, zapewniająca infrastrukturę sieciową, własną lub dzierżawioną, oraz połączenia z innymi dostawcami usług sieciowych i centralami IP.
3. Wytwórcy wyposażenia systemowego oraz sieciowego.
4. Projektanci systemów oprogramowania, niezbędnego do wyodrębnienia aplikacji, zarządzania sesjami klient/serwer, ochroną, rozkładaniem obciążeń itp.
5. Projektanci oprogramowania aplikacyjnego, projektujący oprogramowanie udostępniane i wypożyczane.
6. Projektanci oprogramowania wspierającego: zarządzanie usługami, zamówieniami, rozliczeniami itp.

Sposoby udostępniania usług aplikacyjnych

Wśród sposobów wynajmowania aplikacji można wyróżnić dwa podstawowe modele stosowane przez ASP:

• model dzierżawy wyłącznej - ASP dedykuje serwer i inne zasoby każdemu użytkownikowi z osobna.
• model dzierżawy współdzielonej - ASP tworzy pulę zasobów, które są następnie udostępniane wielu klientom jednocześnie.

Zazwyczaj użytkownicy są skłonni preferować ten pierwszy model, ponieważ zapewnia im spokojną pracę i wrażenie większego bezpieczeństwa. Dla ASP natomiast atrakcyjniejszy jest model drugi, ponieważ jest on bardziej ekonomiczny oraz umożliwia elastyczne zarządzanie przydziałem zasobów. Ponadto jest lepiej skalowalny i daje możliwość uzyskania większej wydajności niż model dzierżawy wyłącznej.

Systemy pamięci masowej

Architektura pamięci masowej może być różna, zależnie od specyficznych wymagań użytkownika. Urządzenia pamięci masowej, takie jak macierze dyskowe lub taśmy, mogą być podłączane bezpośrednio do serwerów lub dostępne w sieci SAN (Storage Area Network).

Metoda podłączania bezpośrednio do serwerów może być oferowana jako rozwiązanie niedrogie, jednak złożone w zarządzaniu i trudno skalowalne.

Z drugiej strony SAN oferuje większą efektywność wykorzystania zasobów, lecz jest technicznie bardziej złożony i do obsługi wymaga doświadczonego personelu.

Aspekt bezpieczeństwa

ASP ma możliwość zapewnienia poziomu bezpieczeństwa często znacznie wyższego od dostępnego u klientów, a to dlatego, iż zazwyczaj ma duże doświadczenie oraz odpowiedni sprzęt i personel. Większość ASP utrzymuje dobrze chronione centra danych z systemem redundancji, obejmującym zapasy części zamiennych, regularne składowanie i zapasowe połączenia sieciowe.

Ponadto często są oferowane:

• efektywna kontrola dostępu,
• uwierzytelnianie,
• szyfrowanie,
• skanowanie antywirusowe,
• częsty audyt systemu ochrony.

Wiele małych i średnich przedsiębiorstw może skłaniać się w stronę ASP najczęściej z powodu braku środków finansowych na zakup drogich aplikacji, takich jak ERP. Inną przyczyną jest też brak własnych, wykwalifikowanych specjalistów, przygotowanych do wdrażania i zarządzania takimi aplikacjami.

Atrakcyjną stroną propozycji ASP jest też czas zaoszczędzony na wdrażaniu nowych rozwiązań aplikacyjnych, co często ma bezpośredni wpływ na skrócenie czasu dostarczenia na rynek nowych produktów czy usług i poprawienie poziomu obsługi klienta.

Rynek ASP rozszerza się także poza segment małych i średnich przedsiębiorstw. Czynnikiem sprzyjającym jest tutaj potrzeba obniżania kosztów, obejmujących również te związane z zatrudnianiem czy wynajmowaniem doświadczonego personelu i możliwością skupienia się zarządu firmy na sprawach bezpośrednio związanych z prowadzonym biznesem. W często znacznie zróżnicowanych strukturach ASP dwa główne komponenty infrastrukturalne – centra danych, zawierające serwery aplikacyjne oraz przełączniki i sieci szkieletowe IP dla dostarczania usług na zewnątrz – są zawsze niezbędne. Jednak firma prowadząca działalność typu ASP nie musi posiadać obu tych elementów. Działalność tę można prowadzić używając zasobów dzierżawionych w centrach danych lub sieciach szkieletowych innych specjalizowanych operatorów czy usługodawców.