Instalatorstwo sieciowe

Zakres instalatorstwa sieciowego

Nowa dyscyplina zawodowa obejmuje bardzo szeroki zakres usług związanych z montażem oraz testowaniem okablowania i specjalistycznego sprzętu, instalacją oprogramowania, a także projektowaniem i uruchamianiem kompletnych systemów, tzn. sieci komputerowych, systemów telekomunikacyjnych i infrastruktury teleinformatycznej dla budynków inteligentnych ITBI.Instalatorstwo sieciowe wymaga znajomości nie tylko technologii montażu systemów okablowania strukturalnego i systemów instalacyjnych, ale także oprogramowania i pełnej gamy sieciowych produktów sprzętowych. Dlatego instalatorstwo sieciowe jest interdyscyplinarną dziedziną zawodową; nie należy go mylić z elektroinstalatorstwem, chociaż w pewnym zakresie dyscypliny te pokrywają się. Przykłady usług z zakresu instalatorstwa sieciowego podano obok.

Instalatorstwo sieciowe a okablowanie strukturalne

Na początku lat 1990, jako wynik burzliwego rozwoju sieci komputerowych i telekomunikacji, a ostatnio budynków inteligentnych, pojawiły systemy okablowania strukturalnego. Umożliwiają one uniwersalne okablowanie budynku (często jeszcze przed oddaniem go do eksploatacji), likwidują różnorodność okablowania – związaną z różnymi technologiami sieciowymi – przez co umożliwiają osiągnięcie wysokiego poziomu estetyki i niezawodności infrastruktury kablowej. W instalatorstwie sieciowym systemy okablowania strukturalnego odgrywają pierwszorzędną rolę.

Systemy instalacyjne

Z systemami okablowania strukturalnego, a zatem i z instalatorstwem sieciowym, są ściśle związane systemy instalacyjne, służące do technologicznego „okrycia” i estetycznego wkomponowania infrastruktury kablowej w konstrukcję budynku. Należą tutaj przede wszystkim następujące elementy:

• plastikowe i metalowe koryta (kanały) kablowe, służące do układania kabli;
• szafy i ramy dystrybucyjne, służące do budowy lokalnych i centralnych punktów dystrybucyjnych;
• słupki instalacyjne i kasetony podłogowe, umożliwiające tworzenie stanowisk roboczych w dużych pomieszczeniach, na przykład w bankach;
• sztywne i giętkie rury plastikowe;
• kołki mocujące i opaski kablowe.

Rejony kablowania, szafy i ramy dystrybucyjne, miejsca pracy

Uniwersalność okablowania strukturalnego pozwala na budowę sieci w budynku lub w wielu budynkach (campus) w sposób modułowy. Podstawowym modułem jest rejon kablowania (RK) obejmujący obszar, w którym można zainstalować 50–500 przyłączy (komputerowych K, telefonicznych T – sterujących S). Zwykle pośrodku RK, aby nie przekroczyć długości miedzianych kabli UTP, FTP lub STP powyżej 90 m, instaluje się kondygnacyjny punkt dystrybucyjny KPD, składający się z jednej lub kilku szaf dystrybucyjnych SD. W mniejszych rejonach zamiast szaf instaluje się ramy lub stojaki dystrybucyjne.

Szafy, ramy i stojaki dystrybucyjne służą do instalowania pasywnych (krosownice miedziane i światłowodowe) i aktywnych (huby, przełączniki, routery, mosty) komponentów sieci. W szafach tych zbiegają się miedziane kable UTP, TP lub STP, wieloparowe kable telefoniczne i kable światłowodowe z danego rejonu kablowania. Różnej długości kable krosujące (miedziane i światłowodowe) umożliwiają łączenie (krosowanie) dowolnego portu krosownicy z wymaganym portem komponentu aktywnego. Typowe rozwiązanie szafy dystrybucyjnej (SD) zawiera: w górnej części szafy znajdują się listwy zasilające aktywne komponenty sieci, poniżej których montuje się elementy bierne sieci (krosownice i tablice z wieszakami) i kable krosujące. Typowym przykładem jest instalacja sieci telefonicznej w dużym, pięciokondygnacyjnym budynku (parter, I p, II p, III p, IV p), przy czym na każdej kondygnacji instaluje się szafę dystrybucyjną.

Najmniejszym modułem w sieci strukturalnej jest miejsce pracy MP (Work Location), w różny sposób nazywane przez polskich integratorów systemowych (np. SR – stanowisko robocze, PEL – punkt elektryczno-logiczny). Dla stanowiska pracy określa się liczbę przyłączy komputerowych K, przyłączy telefonicznych T i elektrycznych E. Najczęściej przyjmuje się miejsce pracy, w którym K=1, T= i E=2.

Koegzystencja różnych systemów

Okablowanie strukturalne i systemy instalacyjne stwarzają praktyczną możliwość budowy różnych systemów sieciowych wykorzystujących tę samą infrastrukturę kablową. Oznacza to w praktyce, że na przykład sieć komputerowa, wydzielona instalacja elektryczna, sieć telefoniczna, system kontroli dostępu, system przeciwpożarowy i telewizja przemysłowa mogą funkcjonować z wykorzystaniem takich samych komponentów systemu instalacyjnego i systemu okablowania strukturalnego. Należy jednak z naciskiem podkreślić, że tak złożona struktura sieciowa wymaga od jej projektantów szczególnie wnikliwego potraktowania schematów montażowych i projektów punktów dystrybucyjnych, w dużym stopniu decydujących o spełnieniu warunku koegzystencji. Na przykład zaprojektowanie na początku tylko sieci komputerowej i telefonicznej może nastręczać kłopoty później, gdy system ma być rozbudowywany o system kontroli dostępu czy system przeciwpożarowy; może po prostu zabraknąć miejsca w szafach dystrybucyjnych i korytach kablowych.

Zasilanie urządzeń komputerowych – ważna rzecz

Główną przyczyną uszkodzeń sieci komputerowej są awarie sieci zasilającej. Problem ten najczęściej rozwiązuje się, budując wydzieloną (dedykowaną) sieć elektryczną, zasilającą tylko urządzenia komputerowe pracujące w sieci komputerowej. Dla dedykowanej instalacji elektrycznej buduje się wydzieloną rozdzielnicę elektryczną w pobliżu głównej rozdzielni danego obiektu. W miarę możliwości należy dążyć do tego, by rejony kablowania sieci komputerowej i elektrycznej pokrywały się. Oznacza to, że z każdym punktem dystrybucyjnym obsługującym określony rejon kablowania związana jest rozdzielnica elektryczna obsługująca ten sam rejon oraz zasilacz UPS ze swoim obwodem obejściowym BP (by-pass). W dużych instalacjach w budynkach inteligentnych często – dla poprawy niezawodności – instaluje się również agregaty prądotwórcze.

Narzędzia instalacyjne, testery, analizatory sieci

Współczesne instalacje sieciowe nie mogą być wykonywane na zasadzie umiejętności „złotej rączki”. Potrzebna jest dobra znajomość technologii, wsparta nowoczesnymi narzędziami, testerami i analizatorami sieci.

Przegrody ognioodporne

Zarówno wykonawcy, jak i inwestorzy muszą doskonale zdawać sobie sprawę z potrzeby ogniowej izolacji poszczególnych części budynku, w którym budowana jest instalacja teleinformatyczna. Zasadę tę można łatwo złamać, wykonując na przykład otwory między kondygnacjami w celu ułożenia infrastruktury kablowej. Po wykonaniu tych otworów niebezpieczeństwo przenoszenia się pożaru musi być (przez wykonawcę) zlikwidowane przez wybudowanie w tym miejscu przegrody ognioodpornej. Jest tu niezbędna znajomość metod oraz odpowiednich materiałów i narzędzi.

Instalacje światłowodowe

Instalacje światłowodowe stają się bardzo popularne także w Polsce. Ułatwieniem w ich popularyzacji jest fakt, że wszystkie firmy produkujące systemy okablowania strukturalnego oferują obecnie komponenty umożliwiające budowę instalacji światłowodowych, wykorzystujących wspólny system instalacyjny zarówno dla infrastruktury miedzianej, jak i optycznej.

Dokumentacja powykonawcza

Dla każdej instalacji sieciowej wykonawca powinien sporządzić bardzo szczegółową i czytelną dokumentację powykonawczą. Musi ona odzwierciedlać stan faktyczny oddawanej do eksploatacji sieci – często nawet znacznie różni się od dokumentacji projektowej. Dokumentacja powykonawcza powinna umożliwiać:

• bezproblemowe orientowanie się użytkownika w złożoności sieci,
• łączenie sieci w jeden „organizm sieciowy” zwany intersiecią,
• dokonywanie modyfikacji sieci (modyfikacje też muszą być udokumentowane),
• wyszukiwanie uszkodzeń i dokonywanie napraw sieci,
• szkolenia specjalistów.

Procedura odbioru instalacji

Instalacja sieciowa po jej wykonaniu powinna być odebrana przez komisję złożoną z przedstawicieli inwestora i wykonawcy. Aby uniknąć nieporozumień i usprawnić proces odbioru, najlepiej opracować i uzgodnić (między wykonawcą i inwestorem) dokument Procedura odbioru. Procedura powinna uwzględniać:

• podział instalacji sieciowej na rejony, zgodnie z projektem;
• odbiór każdego rejonu podzielić na etapy, np.: odbiór okablowania poziomego, okablowania pionowego, systemu zasilania elektrycznego, odbiór funkcjonalny itp.;
• należy dokładnie określić, czego dotyczy każdy etap odbioru, np.: odbioru estetyki wykonania instalacji, odbioru protokołów testowania infrastruktury kablowej, odbioru funkcjonalnego, odbioru dokumentacji powykonawczej, weryfikacji zastosowanych materiałów.

Podsumowanie

• Instalatorstwo sieciowe to nowa dyscyplina zawodowa, obejmująca bardzo szeroki zakres usług związanych z projektowaniem, montażem i testowaniem okablowania oraz specjalistycznego sprzętu, instalacją oprogramowania, a także uruchamianiem kompletnych systemów, tzn. sieci komputerowych, systemów telekomunikacyjnych i infrastruktury teleinformatycznej dla budynku inteligentnego.
• Z instalatorstwem sieciowym związany jest szybko rozwijający się segment biznesu, obejmujący nie tylko prace projektowe i instalacyjne, ale także dostawy pełnej gamy bardzo zróżnicowanych sprzętowych i programowych produktów sieciowych oraz narzędzi, testerów i analizatorów sieciowych.</li>
• Instalatorstwo sieciowe wymaga znajomości nie tylko projektowania i technologii montażu systemów okablowania strukturalnego oraz systemów instalacyjnych, ale także oprogramowania i bardzo szerokiego zestawu sieciowych produktów sprzętowych.

Instalatorstwo sieciowe znacznie wykracza poza ramy elektroinstalatorstwa; pokrywa się z nim jedynie w zakresie instalowania wydzielonych instalacji elektrycznych zasilających sprzęt komputerowy.