Krotnice

Procedura łączenia wielu kanałów komunikacyjnych o zróżnicowanej szybkości transmisji w jeden kanał o wysokiej przepływności (i rozdzielania tych kanałów w kierunku odwrotnym) dokonuje się w urządzeniach cyfrowych zwanych przez informatyków multiplekserami, a przez tradycyjne środowisko telekomunikacyjne krotnicami. Funkcje krotnic są zróżnicowane w zależności od: rodzaju obsługiwanej sieci transmisyjnej, krotności przekazu i konfigurowaniu krotnic w konkretnej sieci telekomunikacyjnej.

Krotnica PCM

Transport sygnałów cyfrowych w systemach plezjochronicznych PDH wymaga stosowania urządzeń zwielokrotniających – zwanych krotnicami PCM (Pulse Code Modulation). Krotnice PCM są dwojakiego rodzaju: zwielokrotnienia podstawowego PCM 30 o łącznej przepływności binarnej 2048 kb/s oraz krotnice wyższych rzędów – o zwielokrotnieniu cyfrowym i przepływnościach 8448 kb/s, 34 368 kb/s lub 139 264 kb/s. Systemów PDH o największych przepływnościach, wyższych od 140 Mb/s, nie stosuje się. Zadaniem krotnicy PCM 30 jest zwielokrotnienie w kierunku nadawczym 30 analogowych kanałów telefonicznych w jeden zbiorczy sygnał cyfrowy o przepływności 2048 kb/s lub 31 kanałów cyfrowych, każdy o przepływności 64 kb/s w jeden sygnał zbiorczy 2048 kb/s oraz demultipleksacja tych kanałów w kierunku odwrotnym. Na doświadczeniach systemu PCM 30 powstało wiele cyfrowych systemów abonenckich o mniejszej krotności: PCM2, PCM4, PCM8, PCM10. Umożliwiają one z pewnymi ograniczeniami transmisji danych, obsługę odpowiednio dwóch, czterech, ośmiu lub dziesięciu telefonicznych abonentów końcowych. Zasięg i przepływność takich łączy jest zróżnicowana. Stosowanie krotnic PCM stopniowo wychodzi z użycia.

Krotnice wyższego rzędu

Tradycyjne krotnice zwielokrotnienia wyższych rzędów – oznaczane 2/8, 8/34, 34/140 Mb/s – zwykle zapewniają zwielokrotnienia cyfrowe 4 wejściowych sygnałów składowych o przepływnościach 2048 kb/s, 8448 kb/s lub 34 368 kb/s, w jeden kanał zbiorczy o przepływnościach odpowiednio 8448 kb/s, 34 368 kb/s lub 139 264 kb/s oraz ich rozdzielanie w kierunku odwrotnym na sygnały składowe. W krotnicach wyższego rzędu stosowanych w systemach plezjochronicznych PDH, poza multipleksacją, odbieraniem czterech sygnałów składowych i utworzeniem sygnału zbiorczego następuje: przekształcenie sygnałów składowych z kodu liniowego HDB3 na sygnały binarne, odtworzenie zegara, wykrycie informacji alarmowej i zaniku sygnału składowego, a także odebranie zdalnego alarmu i przetworzenie sygnału zbiorczego na kod HDB3 (dla krotności 140 Mb/s na kod CMI). Nowe krotnice PCM są dodatkowo wyposażone w zespoły dozoru jakości transmisji, mierzące stopień skupienia błędów w czasie, potrzebny do wprowadzania centralnego, komputerowego systemu nadzoru TMN dla całej sieci telekomunikacyjnej. W miarę stopniowego przechodzenia na całkowicie cyfrowy transport informacji, krotnice wyższego rzędu także tracą na znaczeniu.

Krotnice synchroniczne DXC

W synchronicznych systemach cyfrowych SDH (Synchronous Digital Hierarchy), obejmujących wiele interfejsów łączących hierarchie o różnych przepływnościach, w zależności od zastosowania i pełnionej funkcji można wyodrębnić następujące rodzaje krotnic:

• końcowe TMX umożliwiające zwielokrotnienie sygnałów plezjochronicznych w sygnał zbiorczy STM-n (Synchronous Transfer Mode-n);
• liniowe LMX łączące sygnały SDH niższego rzędu w wyższe (4xSTM-1 w jeden strumień STM-4, 4xSTM-4 w jeden STM-16, 16xSTM-1 do STM-16);
• transferowe ADM zapewniające wydzielanie (i łączenie) dowolnego kanału wchodzącego w skład sygnału zbiorczego STM-n, bez konieczności jego całkowitej demultipleksacji (za pomocą kontenerów VC-4);
• regeneratory REG nie zmieniające funkcji i krotności w węzłach, a służące wyłącznie regeneracji sygnałów cyfrowych;
• synchroniczne przełącznice cyfrowe DXC, SXC spełniające właściwą komutację dróg cyfrowych w sieciach synchronicznych.

Krotnice synchroniczne akceptują elektryczne i optyczne sygnały podrzędne o różnych przepływnościach, z ich konwersją do wymagań toru światłowodowego - zdwojonego po stronie transportowej w celu podniesienia niezawodności sieci.