Linux w ofensywie

Linux jest systemem operacyjnym wywodzącym się z Uniksa, stworzonym przez grupę wolontariuszy współpracujących za pośrednictwem Internetu. Pomysłodawcą i pierwszym projektantem był Linus Torvalds (w owym czasie student Uniwersytetu Helsińskiego). Nazwa Linux wywodzi się od imienia jego twórcy. W roku 1991 Torvalds, rozczarowany możliwościami DOSa pracującego na jego PC 386, zaczął samodzielnie projektować system operacyjny. Był on inspirowany Minixem – okrojoną wersją Unixa zaprojektowaną przez Andy Tanenbauma. Przez Internet Torvalds zgromadził grono podobnie myślących entuzjastów i w 1992 r. pojawiła się pierwsza wersja Linuksa. Torvalds zapewnił swobodny i bezpłatny dostęp do tego systemu wszystkim, którzy chcą z niego skorzystać. Jądro Linuksa zostało opracowane od podstaw, a większość oprogramowania została utworzona w ramach projektu rządowego realizowanego przez Free Software Foundation w Cambridge. Niezależnie jednak od tego „udziałowcami” ciągle rosnącej puli oprogramowania Linuksa są programiści z całego świata.

Linux zawiera większość mechanizmów znanych w implementacjach UNIX oraz całkiem nowe, nie spotykane w innych systemach. Jest to kompletny, wielozadaniowy, wielodostępny system operacyjny (tak jak inne wersje Uniksa), kompatybilny z większością standardów UNIX na poziomie źródłowym (włączając w to IEEE POSIX, System V i mechanizmy BSD Unix). Kody źródłowe dla systemu Linux, włączając w to jądro systemu, sterowniki urządzeń, biblioteki, programy użytkowe i narzędzia projektowania, są dystrybuowane bez opłat licencyjnych.

Jądro Linuksa zaprojektowano pod kątem pełnego wykorzystania mechanizmu protekcji z procesorów Intel. Linux stosuje model zarządzania pamięcią oparty w pełni na zaawansowanych mechanizmach segmentacji pamięci tych procesorów (system protekcji pamięci procesora 80386 zaprojektowany został właśnie „pod” systemy wielozadaniowe, takie jak Unix, i Linux w pełni wykorzystuje te możliwości). Jądro Linuksa obsługuje mechanizm stronicowania programów w trybie „na żądanie”. Oznacza to, że do pamięci operacyjnej wczytywane są tylko te segmenty programu, które są aktualnie używane. W celu zwiększenia objętości dostępnej pamięci Linux implementuje także stronicowanie dyskowe. Jądro implementuje zunifikowaną pulę pamięci dla programów użytkownika i buforów dyskowych. W ten sposób pula wolnej pamięci, używanej na bufory dyskowe, jest zmniejszana, gdy pracuje program z dużymi wymaganiami pamięciowymi.

Programy wykonywalne są dynamicznie łączone z bibliotekami, co oznacza, że współdzielą wspólny kod biblioteczny. Dzięki temu pliki wykonywalne zajmują mniej miejsca na dysku. Istnieją także statycznie łączone biblioteki dla tych programów, które muszą mieć kompletny kod wykonawczy w pliku wykonawczym.

Linux zawiera zaawansowane możliwości pracy sieciowej. Ponieważ osoby projektujące go używały do współpracy Internetu, wsparcie sieciowe pojawiło się na wczesnym etapie przedsięwzięcia projektowego. Jest ono bardzo rozbudowane w porównaniu z innymi systemami operacyjnymi. Linux obsługuje połączenia do Internetu i wielu innych sieci, używając stosu TCP/IP lub IPX przez Ethernet, Fast Ethernet, ATM, modem, X. 25, ISDN, token ring oraz PLIP (zmodyfikowany kabel drukarki).

Linux zapewnia kompletną implementację sieci TCP/IP. Obejmuje to sterowniki urządzeń dla wielu popularnych kart Ethernet, oraz protokoły SLIP, PLIP PPP, NSF i inne. Obsługiwany jest kompletny zestaw klientów i serwerów usług opartych na TCP/IP: FTP, telnet, NNTP i SMTP.

Linux obsługuje również wszystkie popularne protokoły Internetu: poczty elektronicznej, UseNet News, Gopher, telnet, Web, FTP, Talk, POP, NTP, IRC, NFS, DNS, NIS, SNMP, Kerberos, WAIS i wiele innych. Może on pracować jako klient lub serwer dla wszystkich tych protokołów.

Linux Kernel chroniony jest przez prawa autorskie zastrzeżone dla Linusa Torvaldsa i jest to prawo zgodne z GPL (General Public License). GPL stanowi, że kod źródłowy musi być swobodnie dystrybuowany i każdy ma prawo zrobić jego kopię na własny użytek (przy pewnych zastrzeżeniach). Większość oprogramowania Linuksa ma status GPL, chociaż nie oznacza to, że dotyczy to absolutnie każdego oprogramowania zaprojektowanego lub dołączonego do Linuksa.

Dystrybucje Linuksa

Podstawowy kod (jądro) Linuksa wzbogacany jest przez różne organizacje i dostawców komercyjnych. W wyniku tego procesu tworzone są formy dystrybucyjne systemu – tzw. Dystrybucje, które w efekcie są kompletnymi, gotowymi do użytku systemami operacyjnymi Linux. Każda dystrybucja ma pewną orientację. Linux pracuje nie tylko na procesorach Intela, lecz także na szeregu innych platform. Obejmują one PowerPC 601, 603 i 604, Acorn Archimedes, StrongARM i Alpha MIPS DECa, Motorola 68000 Apple Computers i SPARC Sun Microsystems.

Z systemem Linux otrzymuje się kod źródłowy. Dostęp do kodu źródłowego systemu operacyjnego pozwala implementować rozwiązania własne problemów na poziomie systemu operacyjnego, a tym samym tworzenie dedykowanej czy też dostosowanej platformy systemowej.

Na rynku funkcjonuje sto kilkadziesiąt odmian Linuksa. System stał się na przestrzeni ostatnich lat poważną konkurencją dla innych systemów operacyjnych.

Szacuje się, że wśród tych stu kilkudziesięciu wydań Linuksa tylko kilkanaście pochodzi od czołowych dostawców, takich jak np. Red Hat, SuSe (Novell), . Przeważająca większość dostawców Linuksa zapewnienia użytkownikom pewną „wartość dodaną”, wzbogacającą oprogramowanie podstawowe. Wartość ta może być w formie usług, wsparcia czy specjalistycznego oprogramowania (wiele firm oferuje specyficzny sprzęt, który musi być obsługiwany przez systemy operacyjne). Podstawowa różnica pomiędzy dostawcami Linuksa sprowadza się zazwyczaj do procedury instalacyjnej i typu instalowanego oprogramowania.

Dystrybucje wyposażane są w narzędzia pozwalające na lokalne i zdalne usługi administracyjne dla serwerów i sieci, z mechanizmami dostarczającymi informacje o hoście, informacje trasowania i o funkcjach ładowanych przy starcie systemu.

Poważnym obszarem zastosowań Linuksa są rozwiązania klasteringu, pozwalające na łączenie w klastry serwerów pracujących często z różnymi systemami operacyjnymi. Oprogramowanie to pozwala na dynamiczne rozkładanie obciążeń, monitorowanie usług, automatyczne obejścia uszkodzeń IP oraz udostępnia zestaw narzędzi zarządzania.

Linux w sieci przedsiębiorstwa

Oprogramowanie open source powoli zdobywa przewagę na serwerach webowych, a popularność oprogramowania z otwartym kodem źródłowym rozszerza się też na intrasieci i centra operacyjne sieci przedsiębiorstw. Odmiany Linuksa tworzące dystrybucje komercyjne (określane słowem distros) zaczynają robić karierę jako efektywne kosztowo motory obsługi plików i druku, aplikacji opartych na Webie i produktów infrastruktury sieciowo-komunikacyjnej.

Oprogramowanie komercyjne Linuksa jest jednym z najszybciej rozwijających się segmentów rynku systemów operacyjnych dla serwerów webowych. Czynnikiem skutecznie stymulującym ten wzrost jest popularność serwera webowego open source Apache, który – w celu obniżenia kosztów tworzenia ośrodków webowych – jest powszechnie łączony z systemem operacyjnym Linux. Argumentami przemawiającymi na korzyść Linuksa są także: możliwość uruchamiania programów napisanych pod Uniksa i wielodostępność systemu (multiuser).

Linux popularny jest także w obszarze technik klasteringu i rozwiązań rozkładania obciążeń, monitorowania usług i automatycznego obchodzenia uszkodzonych połączeń IP.

Dla systemów typu mission critical projektuje się 64-bitowe aplikacje Linuksa, a sam Linux pracuje na 64-bitowych procesorach Alpha, PowerPC i SPARC.