Portale i eksploracja danych w systemach e-commerce

Oprogramowanie portali przedsiębiorstw, eksploracja danych i dostęp do systemów hostowych to często kluczowe elementy infrastruktury programowej, stanowiącej podstawę systemów e-commerce.

Jednym z podstawowych czynników decydujących o powodzeniu przedsięwzięcia e-commerce jest dostęp do informacji o kliencie i odpowiednie relacje z klientem, wiążące go z witryną e-commerce.

W tym celu wykorzystuje się techniki, takie jak:

• portale przedsiębiorstw,
• eksploracja danych,
• udostępnianie danych aplikacyjnych w sieciach korporacyjnych.

Portale w systemach e-commerce

W miarę coraz szybszego wzrostu olbrzymich zbiorów danych coraz trudniejsze staje się uzyskanie specjalistycznej i zagregowanej informacji, potrzebnej wielu specjalistom w przedsiębiorstwie. Portal przedsiębiorstwa łagodzi ten problem udostępniając użytkownikowi powszechnie dostępny interfejs i punkt dostępu do wszystkich danych wewnątrz i poza przedsiębiorstwem (korporacją). Użytkownicy mogą uzyskiwać dostęp do dowolnych obiektów informacyjnych, włączając w to dane strukturalizowane, bez potrzeby znajomości ich lokalizacji czy formatu.

Portal oferuje zazwyczaj dostęp do szerokiego spektrum informacji ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych, zawiera także odpowiednie motory wyszukiwań. Portal korporacyjny to punkt dostępu do korporacyjnych ośrodków webowych, otwarty dla klientów, kooperantów i pracowników, zapewniający dostęp do informacji niezbędnej do prowadzenia biznesu. Portale konsumenckie, takie jak Yahoo czy Excite, są dużo obszerniejsze i opierają się na agregacji olbrzymich wolumenów różnorodnej informacji dla setek tysięcy czy milionów nie rejestrowanych użytkowników.

Portal przedsiębiorstwa charakteryzuje się przede wszystkim dobrym interfejsem użytkownika, zapewniającym bezpośrednią obsługę dostarczania informacji personalizowanej. Funkcjonują tu rozwiązania pozwalające rozległym przedsiębiorstwom zarządzać (z pojedynczego portalu webowego opartego na Javie) krytycznym z ich punku widzenia obszarem działalności biznesowej: od obrazowania dokumentów zaplecza biurowego, dziedziczonych i nowych systemów aplikacyjnych przedsiębiorstw, do narzędzi personalizujących e-commerce.

Eksploracja danych w systemach e-commerce

Eksploracja danych (data mining), stosująca metody analizy statystycznej do wyszukiwania ukrytych wzorców w losowych zbiorach informacji, jest sposobem nadawania sensu olbrzymim zbiorom surowych danych, gromadzonych przy prowadzeniu e-commerce. Techniki eksploracji danych stają się coraz bardziej popularne i często kojarzone są z portalami. Informacja o gustach klientów i rodzaju zakupów, zbierana z portali przedsiębiorstw, może być często bardziej wartościowa niż sama transakcja.

W początkach rozwoju systemów e-commerce eksploracja danych rzadko była wykorzystywana, ponieważ jej zasady były skomplikowane i słabo rozumiane. Obecnie jednak uważana jest za jedną z najbardziej obiecujących technologii w tym obszarze zastosowań. W systemach e-commerce eksploracja używana jest głównie do zbierania danych o klientach.

Korzystając z eksploracji danych, można automatycznie reagować na zmiany zachowań klientów obserwowane w portalu, bez potrzeby oczekiwania na raporty sprzedawców lub kwestionariusze wypełniane przez kupujących.

Rezerwuary informacyjne i technologia Web-to-host

E-biznes jest właściwie integracją podstawowego systemu biznesowego z technologią webową, pozwalającą na prowadzenie działalności gospodarczej przez intrasieci, Internet czy ekstranet. Podstawą tak rozumianego e-biznesu są olbrzymie pokłady informacji „zalegające” sieci korporacyjne. Znaczna część tych informacji jest przechowywana w systemach hostowych. Są one dostępne w sposób tradycyjny dla wykwalifikowanych specjalistów IT oraz posiadających odpowiednią wiedzę pracowników z różnych działów firmy (obsługi klienta, księgowości czy kadr). Technologia Web-to-host ułatwia dostęp do tych informacji, sprowadzając go do obsługi przeglądarki, poszerzając tym samym grono użytkowników mających bezpośredni dostęp do potrzebnej im informacji po niskich kosztach.

Tę nową grupę użytkowników można generalnie podzielić na trzy kategorie:

1. Klienci potrzebujący dostępu do informacji korporacyjnych przez Internet w celu sprawdzania stanu realizacji zamówień lub po prostu zbierania informacji. Większość nie ma żadnego doświadczenia w wykorzystywaniu aplikacji hostowych.
2. Partnerzy biznesowi, czyli trzecia strona, blisko współpracujący z firmą, mający regularny dostęp do informacji przez VPN lub ekstranet. Grupa ta obejmuje reselerów, dostawców oraz innych zaangażowanych w łańcuch dostaw. Ich wiedza o użytkowaniu aplikacji hostowych jest znacznie zróżnicowana.
3. Użytkownicy okazjonalni, kategoria obejmująca praktycznie wszystkich w organizacji: od członków zarządu do sprzedawców. Ich wyróżnikiem jest to, że powierzchownie korzystają z aplikacji hostowych.

Wspomniane wyżej kategorie użytkowników mogą odnieść potencjalne korzyści z dostępu do informacji będącej w gestii firmy, jest jednak potrzebne zagwarantowanie im intuicyjnego interfejsu w celu uniknięcia kosztownego i czasochłonnego szkolenia. Można to osiągać bez przeprogramowywania całych aplikacji czy systemów zaplecza informacyjnego. Wdrożenie (a zwłaszcza jego koszty) jest tu dużym problemem (uaktualnianie oprogramowania to zazwyczaj 55 proc. Kosztów własnych utrzymania desktopów). Za rozwiązanie optymalne uważa się zastosowanie technologii webowej do rozprowadzania i uaktualniania aplikacji.

Umożliwiając użytkownikom zewnętrznym dostęp do informacji w systemach hostowych, trzeba się liczyć ze znaczącym wzrostem zakresu kontroli dostępu, uwierzytelniania i szyfrowania.

Dostawcy pakietów Web-to-host rozwiązują ten problem w różny sposób:

• wbudowując funkcje ochrony do pakietów,
• zdając się na rozwiązania niezależne, zapewniające bezpieczeństwo i integralności danych uzyskiwanych z systemów hostowych.

Dostępne są różnorodne technologie Web-to-host, ukierunkowane przeważnie na kategorie użytkowników. Wykorzystując zalety webowych mechanizmów automatycznego rozprowadzania aplikacji, można kontynuować linię tradycyjną, mając na uwadze doświadczonych użytkowników, wyposażonych w odpowiednie oprogramowanie narzędziowe. Ochrona w tym przypadku nie jest problemem, jako że zabezpieczenia są wbudowane w aplikacje hostowe i intrasieć. Takie rozwiązanie jest dobre dla pracowników z odpowiednim zasobem wiedzy i doświadczenia oraz dla okazjonalnych użytkowników, oswojonych z aplikacjami hostowymi.

Jednak nie wszyscy zainteresowani mogą z niego korzystać, ponieważ aplikacje wdrażane w intrasieci używają tradycyjnych interfejsów znakowych, dalekich od postulatu intuicyjności. Z kolei ich duże rozmiary czynią czasochłonnym proces rozprowadzania ich przez Internet. Jedno z rozwiązań Web-to-host, tzw. aplet bezpośredniego połączenia, częściowo rozwiązuje ten problem. Jest to oparta na Javie technologia „cienkiego” klienta, rezydującego na serwerze, ładowanego na desktop na żądanie użytkownika. Po załadowaniu aplet ustanawia połączenie bezpośrednie z hostem, nie odwołując się do serwera. Większość apletów połączenia bezpośredniego zawiera mechanizmy „uprzystępniające” ten interfejs użytkownikom okazjonalnym i z kategorii partnerów biznesowych.

Inne zalety to:

• szybkie i stosunkowo tanie wdrożenie,
• praktycznie nieograniczona skalowalność,
• brak konieczności zmian w infrastrukturze,
• minimalne wymagania odnośnie zasobów PC,
• niezależność platformowa.

Dla zapewnienia większego poziomu bezpieczeństwa połączenie może być kierowane przez serwer proxy. Rozwiązanie to ma jednak swoje ograniczenia. Nie zapewnia ono pełnego zestawu funkcji i wymaga od użytkownika znajomości aplikacji hostowych.

Kolejnym podejściem jest Host publishing, polegające na współpracy z serwerem webowym, w którym wykonuje się konwersję strumienia danych hosta na format HTML gotowy do wyświetlenia na przeglądarce. Serwery takie przeprowadzają również konwersję danych HTML, wprowadzanych przez użytkownika, na formę zrozumiałą przez aplikację hostową.

Serwery host publishing mają kilka zalet:

• eliminują koszty wdrożenia po stronie klienckiej,
• mogą być osiągalne z każdej przeglądarki,
• nie wymagają dodatkowych zasobów na PC użytkownika.

Ponadto oferują zintegrowaną ochronę i zawierają wbudowane narzędzia modyfikowania ekranu, zamieniające ekrany znakowe na graficzne. Jedną z wad jest poważnie ograniczona funkcjonalność tego rozwiązania. HTML nie został zaprojektowany pod kątem obsługi klawiatury oraz drukowania i transferu plików. Ta wada czyni host publishing nieodpowiednim dla „eksploratorów wiedzy”, potrzebujących rozbudowanych funkcji do wykonywania swojej pracy. Inną wadą jest możliwość utraty połączenia z hostem podczas sesji – HTML nie zapewnia połączeń ciągłych, wymaganych przez aplikacje hosta.

Wadą wszystkich wymienionych technologii jest to, że imitują prezentowanie danych właściwe dla aplikacji hosta. Jest to niewygodne dla użytkowników niezbyt obznajomionych z takimi aplikacjami. Pierwszą technologią usuwającą te bariery i wychodzącą poza proste formy prezentacji aplikacji hostowych jest host integration server. Serwery takie pracują obok webowych i zapewniają dostęp do wszystkich eródeł danych korporacyjnych, w tym baz danych, CICS, ERP i kastomizowanych aplikacji hosta. Informacja w strukturalizowanych bazach danych i podstawowych aplikacjach biznesowych jest relatywnie prosta do uzyskania i interpretacji, co oznacza, że wystarczy uzupełnić aplikację webową, aby stworzyć intuicyjny interfejs dla użytkownika okazjonalnego. Z drugiej jednak strony technologia ta nie zapewnia aplikacjom webowym dostępu do nie strukturalizowanych danych w aplikacjach hosta i przejścia do tradycyjnej logiki biznesowej. Dostęp do tych aplikacji użytkownik musi uzyskiwać przez konwencjonalną emulację terminalu i znakowy interfejs. Ponadto możliwości silnej integracji, która czyni to rozwiązanie atrakcyjnym, także wymagają znaczącego nakładu pracy. W niektórych przypadkach może to oznaczać kompletne przerabianie procesów biznesowych. Host integration łączy w sobie wszystkie poprzednie technologie, tak więc dziedziczy ich zalety, ale także i wady. Jedynym wyjątkiem jest możliwość oferowania intuicyjnego interfejsu użytkownika do podstawowych aplikacji biznesowych i baz danych hosta.

Jedną z bardziej obiecujących technik Web-to-host jest tzw. eksploracja aplikacyjna, stanowiąca właściwie rodzaj środowiska projektowego. Może ona służyć do tworzenia efektywnych metod dostępu i eksploracji danych zarówno nie strukturalizowanych, jak i strukturalizowanych, dostępnych w wielu aplikacjach hostowych. Technologia ta przejmuje zalety serwera host integration. Spełnia także potrzeby okazjonalnych użytkowników, luźno powiązanych partnerów handlowych i konsumentów. Zasadniczą zaletą połączenia serwera host integration i eksploracji aplikacyjnej jest uzyskanie dostępu do różnych źródeł danych.

Aplikacje webowe pozwalają na uzyskiwanie dostępu do trzech rodzajów źródeł danych:

• baz danych hosta,
• podstawowych aplikacji biznesowych,
• własnych aplikacji biznesowych.

W tej sytuacji praktyczne jest całkowite przekonstruowanie interfejsu użytkownika do wszystkich systemów hostowych. Wtedy można tworzyć aplikacje webowe uzyskujące dostęp do danych z dowolnego źródła. To przekonstruowanie nie powinno naruszać logiki biznesowej zawartej w aplikacjach zaplecza.