TETRA

Potrzeba opracowania międzynarodowego standardu oraz zagwarantowania kompatybilności technicznej sprzętu w celu zapewnienia współpracy pokrewnych służb publicznych w różnych krajach stała się bezpośrednią przyczyną opracowania europejskiego standardu cyfrowego przekazu trankingowego TETRA (Trans European Trunked Radio) przez grupę sygnatariuszy - Memorandum of Understanding (MoU, grudzień 1994 r.). Zainteresowanie problemami międzynarodowej łączności przygranicznej spowodowało, że w kwietniu 1997 r. prace nad standardem przejęło konsorcjum normalizacyjne ETSI, które doprowadziło do pełnej jego standaryzacji pod zmienioną nazwą TETRA (Terrestial Trunked Radio).

Standard zbiorowej łączności trakingowej typu dyspozytorskiego TETRA (TErrestial Trunked RAdio) określa sposób cyfrowej transmisji mowy i danych typu pokietowego między radiotelefonami.

Rozwiązanie TETRA (Terrestial Trunked Radio) jest pierwszym paneuropejskim systemem trankingowym do zastosowań w służbach o charakterze publicznym (policja, straż, pogotowie, służby celne, graniczne i porządkowe) i w cywilnej łączności komercyjnej (transport i systemy dyspozytorskie klasy PMR). Prezentacja pilotażowego systemu i urządzeń odbyła się w 1995 r. na wyspie Jersey, przy użyciu sprzętu komunikacyjnego Motoroli, a komercyjne uruchomienie pierwszego europejskiego systemu TETRA nastąpiło w 1997 r.

Transmisja w standardzie TETRA jest oparta na mieszanej technologii TDMA (Time Division Multiple Access) i FDMA (Frequency Division Multiple Access), w której w jednym kanale radiowym - standardowo o szerokości 25 kHz - mieszczą się cztery szczeliny czasowe, czyli cztery równoprawne i jednocześnie działające logiczne kanały komunikacyjne. W standardzie TETRA przewidziano dwukierunkową transmisję radiową, z odstępem międzykanałowym 25 kHz (także 12,5 kHz i 6,25 kHz) w dwóch odrębnych pasmach częstotliwości: 380-400 MHz (policja i bezpieczeństwo państwowe) oraz 410-430 MHz (sektor cywilnych i miejskich usług publicznych).

System TETRA jest przeznaczony nie tylko dla operatorów cywilnych sieci łączności i transportu, ale przede wszystkim dla publicznych służb ratownictwa i bezpieczeństwa państwa, takich jak policja, straż pożarna, pogotowie ratunkowe czy obsługa celna i graniczna, przy czym różnorodność zastosowań oraz zakres aplikacji systemu stale rosną. Od 1997 r. standard TETRA jest rekomendowany przez Unię Europejską dla służb ratowniczych i organizacji bezpieczeństwa publicznego w krajach Unii.

Dostęp do radiowych usług trankingowych systemu TETRA powoduje wypieranie dotychczas instalowanych niejednolitych rozwiązań firmowych dyspozytorskich typu PMR (Private Mobile Radio), stosowanych w aplikacjach cywilnych. W 1995 r. ministerstwa spraw wewnętrznych kilku krajów europejskich (grupy z Schengen) zaakceptowały stosowanie systemu TETRA, gwarantując jego skuteczność przez co najmniej 10 lat. Od tego czasu standard jest stosowany w wielu krajach zachodniej części Europy, rozpoczęto także jego wdrażanie na Węgrzech, w Czechach i Słowacji, a od 2001 r. również w Polsce.

Cechy standardu TETRA

Cyfrowy i pakietowy sposób transmisji danych w standardzie TETRA zapewnia wysoką jakość sygnału między terminalami końcowymi na całym obszarze oddziaływania stacji bazowych. Z kolei trankingowy przekaz informacji zapewnia optymalne wykorzystanie dostępnych kanałów komunikacyjnych dzięki zasadzie natychmiastowego przydzielania przez system jakiegokolwiek wolnego kanału z wszystkich dostępnych. Jeśli wszystkie kanały fizyczne są zajęte, użytkownik otrzymuje stosowną informację i oczekuje w kolejce, aż któryś się zwolni. W sytuacji alarmowej (bądź gdy klient ma przyznany priorytet połączeń) system sam zapewnia możliwie najkrótszy czas oczekiwania na realizację inicjowanego połączenia.

Transmisje trakingowe przez wielokanałowe media radiowe polegają na automatycznym rozdzielaniu przez system ograniczonej puli kanałów radiowych między większą od tej puli liczbę użytkowników. Kanały komunikacyjne są przydzielane abonentowi na jego żądanie i zwalniane natychmiast po zakończeniu połączenia, dzięki czemu zyskuje się dużą efektywność wykorzystania medium transmisyjnego w widmie częstotliwości. Taki sposób transmisji pozawala na optymalne zredukowanie liczby nośnych niezbędnych do zapewnienia wymaganej jakości usług określonej grupie klientów,

Do użytkowania wyznaczono w standardzie TETRA/ETSI dwa pasma częstotliwości radiowych przeznaczone do odrębnych aplikacji komunikacyjnych. Pasmo dolne w zakresie 380-400 MHz (dokładniej: 380-385 MHz w górę oraz 390-395 MHz w dół) przeznaczono do profesjonalnej łączności w policji i innych służbach rządowych oraz bezpieczeństwa państwa (UOP, straż graniczna, służby celne), natomiast pasmo górne 410-430 MHz (410-420 MHz w górę, 420-430 MHz w dół) ma służyć do komercyjnego użytkowania przez miejskie organizacje publiczne (straż pożarna, pogotowie, komunikacja, służby komunalne) oraz lokalne przedsiębiorstwa prywatne.

Wykorzystanie pasm radiowych nie jest obligatoryjne i w każdym kraju traktowane indywidualnie - stosownie do możliwości technicznych - co związane jest z uwalnianiem częstotliwości radiowych dla tych zastosowań. W Polsce preferuje się używanie w sektorze policyjnym pasma dolnego o docelowej szerokości 2 x 5 MHz w zakresie częstotliwości 380-385 MHz i 390-395 MHz. Podobne ograniczenia wobec komunikacji cywilnej (pasmo górne w zakresie 410-430 MHz) powodują, że mimo teoretycznej dostępności pasma 2 x 10 MHz (400 dupleksowych kanałów radiowych) można obecnie korzystać w Polsce jedynie z części cywilnego pasma o szerokości około 2 x 1,5 MHz. W obrębie każdego z pasm funkcjonują jednokierunkowe kanały radiowe (nośne) o szerokości 25 kHz, z dupleksowym odstępem 10 MHz do transmisji dwukierunkowej. W jednym kanale radiowym jest zdefiniowana podstawowa ramka TDMA, zawierająca cztery szczeliny czasowe (o czasie trwania 14,166 ms), z których każda może być przeznaczona do pojedynczej transmisji głosowej lub przekazu danych. Efektywna szerokość pasma zajmowana przez jeden kanał rozmówny wynosi 6,25 kHz (4 x 6,25=25 kHz), a kodowanie w kanale radiowym następuje z zastosowaniem różnicowej modulacji kwadraturowej p/4 DQPSK (Differential Quaternary Shift Keying) z przesunięciem fazy p/4.

Istotną cechą systemu trankingowego TETRA - niezbędną w sytuacjach kryzysowych - jest elastyczne dostosowywanie pojemności i przepływności kanałów w czasie rzeczywistym do aktualnych potrzeb użytkowników. Wiąże się to z jednoczesną koordynacją wielu działań operacyjnych jednostek i zespołów różnych służb publicznych. W takich sytuacjach sprawne funkcjonowanie systemu (bez wzajemnego blokowania kanałów) ma zasadnicze znaczenie dla prowadzenia akcji. Jest to możliwe dzięki ustaleniu priorytetów połączeń poszczególnych użytkowników, odpowiedniemu limitowaniu czasu trwania poszczególnych połączeń oraz możliwości przydzielania zmiennej liczby szczelin konkretnemu połączeniu (zmiana przepływności). Drugą ważną cechą standardu TETRA jest możliwość tworzenia grupowych połączeń rozmównych, za pomocą których uczestnicy wydzielonej, chociaż rozproszonej, grupy operacyjnej mogą się porozumiewać jednocześnie, jakby korzystali z jednego kanału komunikacyjnego.

W standardzie TETRA zdefiniowano trzy klasy usług o wzrastającym poziomie bezpieczeństwa. W klasie 1 (Clear Mode) w ogóle nie stosuje się szyfrowania, a identyfikacja jest opcjonalna. W klasie 2 (SCK Mode) szyfruje się kluczem statycznym SCK (Static Cipher Key). Najwyższy poziom utajnienia daje klasa 3 (DCK Mode): informacje szyfruje się kluczami dynamicznymi (DCK, CCK, GCK, MGCK), a identyfikacja jest obligatoryjna. Podstawową zaletą standardu jest możliwość szyfrowania transmisji danych bezpośrednio z radiotelefonów i terminali przenośnych, także stacjonarnych. W zależności od potrzeb i stopnia utajnienia informacji użytkowa szybkość transmisji może się zmieniać od 2,4 kb/s (wysoki stopień zabezpieczenia) do maksymalnej przepływności 28,8 kb/s - bez zabezpieczeń. Przepływność 28,8 kb/s jest maksymalną szybkością podkładową kanału i zawiera w sobie wszystkie sygnały sygnalizacji i synchronizacji wiadomości.

Przyjmuje się, że typowy pojedynczy (wyspowy) system TETRA może objąć od 100 do 100 tys. Użytkowników, natomiast pokrycie powierzchniowe w zasięgu jednej stacji bazowej (komórki) może wynieść od 50 km2 do terenu całego kraju. Działanie sieci na tak dużych obszarach wymaga wielu wzajemnie połączonych węzłów SCN (Switching Control Mode), sterujących pracą poszczególnych stacji bazowych BS (Basic Station) w terenie.

Spośród producentów stacjonarnej infrastruktury systemu TETRA najwięcej urządzeń komunikacyjnych do aplikacji cywilnych (pasmo 410-430 MHz) dostarczają: Motorola, Nokia, OTE/Marconi, Rohde & Schwarz, Siemens ICM oraz Simoco/Frequentis. Oddzielna i znacznie liczniejsza grupa to firmy produkujące radiotelefony pasma cywilnego: Cleartone, DeTeWe, ICOM, Kenwood, Maxon, Motorola, Nokia, OTE/Marconi, Siemens ICM, Simoco i Tait. W aplikacjach bezpieczeństwa państwa stosuje się głównie produkty Motoroli.

Rodzaje usług standardu TETRA

System trankingowy standardu TETRA umożliwia realizację wielu rodzajów usług, z których najczęściej stosowane to:

• dupleksowa transmisja mowy z szyfrowaniem sygnałów lub bez;
• tworzenie połączeń grupowych i ich dynamiczna rekonfiguracja w zależności od potrzeb użytkownika;
• tworzenie połączeń grupowych z potwierdzeniem;
• możliwość transmisji rozsiewczych (rozgłoszeniowych);
• ustalanie wywołań i połączeń priorytetowych przez dysponenta systemu;
• realizacja połączeń awaryjnych o najwyższym priorytecie dostępu;
• transmisja danych w trybie połączeniowym z różnymi poziomami zabezpieczenia przed błędem (aż do maksymalnej przepływności 28,8 kb/s);
• pakietowa transmisja danych, w tym także z potwierdzeniem;
• bezpośredni tryb współpracy dwóch radiotelefonów w zasięgu ich działania;
• możliwość bezwarunkowego przekazywania rozmów oraz przekazywania warunkowego, jeżeli wywoływany terminal jest zajęty (także z powodu braku odpowiedzi terminalu lub jego wyjścia poza zasięg działania systemu);
• nasłuch dyskretny, w którym uprawniony użytkownik może monitorować każde połączenie niezauważalnie dla innych;
• przechowywanie przez system wiadomości dla użytkowników chwilowo nieobecnych w systemie (nieaktywnych) i ich przekazywanie, gdy użytkownicy wznowią pracę.

Wśród funkcji dodatkowych standardu TETRA są rozwiązania zaczerpnięte wprost z telefonii komórkowej 2G (GSM). Usprawniają one korzystanie z sieci na wiele sposobów przez: autoryzację abonentów przez dysponenta systemu, identyfikację wszelkich wywołań, identyfikację wywołanych abonentów, różne rodzaje zawieszania połączeń, warunkowe przekazywanie wywołań oraz powtarzanie wywołań, gdy numer jest zajęty. W aplikacjach specjalnych obligatoryjnie stosuje się utajnianie komunikatów z kilkoma poziomami szyfrowania, a także przenoszenie połączeń między stacjami (handover), możliwość wyboru obszaru działania systemu, zestawianie połączeń konferencyjnych, adresowanie z użyciem skróconego numeru oraz dynamiczny przydział numeru grupy (modyfikacja rozmiaru grup zamkniętych). Popularność zyskuje dostęp do danych przez Internet i intranety, co umożliwia przesyłanie plików (identyfikacja wizerunku i linii papilarnych osób podejrzanych, zdalna diagnostyka obrażeń, wolnozmienne przekazy z miejsc akcji, inne).

Alternatywy systemów TETRA

Alternatywą systemu TETRA są nadal użytkowane analogowe systemy trankingowe działające w standardzie MPT1327, które mogą przesyłać z niewielką prędkością również dane. W poszczególnych krajach Europy większość tych licencji wygasa w 2005 r., co oznacza stopniowe przechodzenie na system cyfrowy TETRA i przez pewien czas równoległe działanie z sieciami analogowymi. Drugim konkurentem są systemy GSM/GPRS/EDGE, których zalety dla komunikacji głosowej nie rekompensują systemowych braków w transmisji danych. Nie mają one zalet systemów trankingowych, do których zalicza się: wywołania grupowe, szyfrowany lub otwarty tryb pracy, dynamiczne tworzenie grup operacyjnych, wybór obszaru komunikacji, priorytety dostępu, opóźnione wejście do sieci, wywołania priorytetowe, uprawnienia dostępu do połączeń wychodzących, natychmiastowe tworzenie połączeń, wywołanie rozsiewcze czy bezpośredni tryb pracy.

W systemach TETRA można w razie potrzeby przyporządkować całą dostępną pojemność interfejsu radiowego obsłudze jednego użytkownika. Daje to elastyczność skalowania szybkości transmisji, a ponadto stwarza większe możliwości efektywnego wykorzystania interfejsu radiowego za pośrednictwem protokołu IP w radiowych systemach trankingowych TETRA IP. Systemy radiowej transmisji pakietowej z protokołem IP w firmowych rozwiązaniach TETRA IP (Nokia) czy Dimetra IP (Motorola) pozwalają na szybki kontakt (czas zestawienia łącza) z pojazdami ruchomymi w czasie nieprzekraczającym 0,3-0,5 s. Systemy TETRA IP umożliwiają również łatwe integrowanie klasycznych rozwiązań systemów TETRA z innymi platformami komunikacji.

Oprócz połączeń głosowych wśród aplikacji opartych na systemach TETRA IP stają się powszechne następujące usługi: nielimitowany dostęp do aplikacji WAP, przekaz poczty elektronicznej, dostęp do baz danych, przekaz parametrów telemetrycznych i zarządzanie flotą pojazdów ruchomych. Nowy wymiar zastosowań TETRY IP wyznaczają funkcje lokalizacyjne, automatyczne sterowanie tablicami świetlnymi na przystankach, identyfikacja pojazdów w terenie, wdrażanie systemów automatycznej kontroli czy zarządzanie ruchem pojazdów. Zaletą stosowania otwartej architektury IP w systemach TETRA jest wyeliminowanie elementów, których awaria powoduje niedostępność całych segmentów sieci, takich jak duże centrale tradycyjne - spełniające funkcję komutowania połączeń. Równie ważną cechą takiego systemu łączności (Dimetra IP Motorola) jest możliwość jego integrowania z innymi systemami łączności oraz informatycznymi. W systemie Dimetra IP zastosowano rozproszoną infrastrukturę łączności, w której poszczególne elementy sieci dublują się. W razie uszkodzenia jednego z elementów systemu jego funkcje automatycznie przejmą inne, zapewniając nieprzerwaną łączność radiową w terenie. Dzięki takiej koncepcji sieć w ograniczonym zakresie naprawia się sama, co ma kluczowe znaczenie dla służb ratownictwa i bezpieczeństwa publicznego.

W systemach TETRA IP stosuje się radiotelefony przystosowane do obsługi protokołu IP produkowane (od 2003 r.) jedynie przez nieliczne firmy. Pierwsze radiotelefony IP przeznaczone dla służb bezpieczeństwa publicznego (pasmo radiowe 380-400 MHz) zaczęły dostarczać firmy Nokia i Motorola. Jednym z nich jest radiotelefon THR880 (Nokia), który realizuje aktywowane głosem predefiniowane polecenia oraz jest zaopatrzony w „gorący przycisk”, pozwalający powrócić do macierzystej grupy rozmówców czy podwładnych lub do ostatnio prowadzonej rozmowy. Operacja ta umożliwia szybki kontakt ze służbami ratowniczymi w sytuacjach awaryjnych. Telefon jest wyposażony dodatkowo w dwa wyświetlacze, z których jeden pozwala korzystać z przeglądarki WAP, z baz danych i innych aplikacji internetowych (połączenia IP). Popularność rozwiązań TETRA IP wynika z wielu przesłanek spowodowanych głównie wzrostem częstości zagrożeń, zarówno katastroficznych, jak i terrorystycznych. Także z potrzeby zapewnienia większego bezpieczeństwa publicznego, które wymaga sprawnej łączności radiowej w warunkach mobilnych. Charakterystyczną ich cechą jest jednak możliwość wzajemnej komunikacji różnych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo obywateli oraz wymiany informacji i koordynacji działań w sytuacjach kryzysowych.

TETRA dla bezpieczeństwa

Dla aplikacji związanych z bezpieczeństwem kraju przeznaczono „dolny” zakres częstotliwości radiowych 380-400 MHz TETRA zawierający 200 kanałów dupleksowych, które nie kolidują z pasmami przeznaczonymi do zastosowań cywilnych. Radiowe pasmo policyjne i bezpieczeństwa państwa zawiera dwa podzakresy o szerokości 2 x 5 MHz: dla transmisji w stronę sieci 380-385 MHz, natomiast do użytkowników 390-395 MHz.

Rozwiązania TETRY skierowane do sektora bezpieczeństwa państwa obejmują profesjonalne systemy łączności radiowej używane nie tylko w policji, a także w instytucjach rządowych oraz urzędach MSWiA (UOP, Straż Graniczna, służby specjalne). Dla tych sektorów podstawowym elementem jest możliwość szyfrowania przekazywanych informacji na różnym poziomie utajnienia. Z dostępnych w systemie TETRA trzech klas szyfrowania (bez szyfrowania, ale z identyfikacją terminalu, kluczem statycznym lub kluczem dynamicznym) najwyższy poziom utajnienia zapewnia szyfrowanie kluczami dynamicznymi z pełną identyfikacją stacji mobilnej. Stopień szyfrowania danych wpływa niestety na szybkość transmisji, co wielokrotnie jest przyczyną rozczarowania użytkowników bezpiecznego systemu TETRA. Dla operacji bez szyfrowania są to podkładowe szybkości transmisji w zakresie 7,2-28,8 kb/s, z małym zabezpieczeniem 4,8-19,2 kb/s, natomiast z pełnym szyfrowaniem danych od 2,4 kb/s (jedna szczelina czasowa) do 9,6 kb/s (maksymalnie cztery szczeliny dla jednego użytkownika).

Niezwykle ważną zaletą systemów TETRA jest natychmiastowy dostęp do informacji zgromadzonych w policyjnych rejestrach i zewnętrznych bazach danych. Zasoby te najczęściej obejmują szczegółowe dane o konkretnych pojazdach samochodowych (zwłaszcza skradzionych), dane niezbędne do identyfikacji online zatrzymanych osób (karalność), osób zaginionych lub poszukiwanych listami gończymi (dane tekstowe lub fotografie) czy też informacje o przewozie niebezpiecznych towarów (trasa przejazdu). ¸ączność radiowa standardu TETRA używana przez służby policyjne i porządkowe sprawdza się podczas ochrony dużych zgromadzeń i zawodów sportowych (w tym również Igrzysk Olimpijskich), gdzie istnieje realne niebezpieczeństwo ataków terrorystycznych.

W tych aplikacjach bieżące informacje uzyskuje się bez angażowania dyspozytora, jedynie za pośrednictwem sieciowej usługi WAP (Wireless Application Protocol). Takie możliwości zapewnia system TETRA Professional WAP (Nokia), który jest przydatny w sytuacjach, gdzie rozmiar przesyłanych plików jest niewielki - ale dostęp do danych musi być natychmiastowy. Podobny dostęp do danych zapewnia system TETRA Dimetra IP (Motorola) oparty na protokole IP. W zastosowaniach specjalnych (ochrona dużych zgromadzeń, igrzyska, olimpiady) jest on dodatkowo zaopatrywany w kompleksowy system wspomagania dowodzenia C4I (Command, Control, Communications, Computers and Intelligence), który umożliwia dowodzenie, nadzór i bieżące przetwarzanie informacji związanych z bezpieczeństwem. System może praktycznie zapewnić funkcjonowanie niezależnie od warunków i czynników zewnętrznych, także łączność mobilną z szyfrowaniem klasy trzeciej - zapewniającym obecnie najwyższy stopień bezpieczeństwa w tej technologii przekazu.

Rozwiązanie Compact TETRA (Motorola) jest przeznaczone głównie dla niewielkich aplikacji mobilnych, a w szczególności do zastosowań wojskowych.

Systemy bezpieczeństwa publicznego TETRA dla policyjnego sektora są instalowane w Polsce od 2001 r. w ramach krajowego projektu wspomagania dowodzenia SWD (Systemy Wspomagania Dowodzenia). Systemy SWD są wpinane w ogólnopolską platformę transportową POLWAN (cyfrowa sieć łączności na terenie całego kraju), na której funkcjonuje policyjna sieć pakietowa PSTD (Policyjna Sieć Transmisji Danych). Takie rozwiązanie umożliwia wprowadzanie i pobieranie informacji z ogólnodostępnych policyjnych baz danych, nie tylko z rejonów wyposażonych w lokalne systemy SWD. Pod względem funkcjonalnym system SWD stanowi wiele zintegrowanych za sobą modułów. Najważniejszy z nich, tzw. Moduł komputerowego wspomagania dowodzenia CAD, gromadzi i przetwarza zgłoszenia użytkowników, ułatwia wybór radiowozów i patroli (które najszybciej mogą podjąć interwencję), wspiera proces podejmowania decyzji oraz prezentuje informacje o przebiegu interwencji wg ustalonych kryteriów. Umożliwia także rejestrację i rozliczanie zleconych załogom radiowozów zadań.

Od 2003 r. krajowe służby policyjne całodobowo korzystają z kilku modułów aplikacyjnych w systemach SWD, do których należą:

• lokalizacja pojazdów, która obejmuje wszystkie pojazdy policyjne wyposażone w sprzęt GPS. W zależności od lokalnych warunków uzyskiwana dokładność lokalizacji wynosi od 300 do 500 m;
• szyfrowana łączność głosowa z załogami radiowozów (stacje przewoźne MTM300 Motoroli) lub patrolami pieszymi i specjalnymi siłami reagowania (MTP300). Zasięg łączności dla stacji noszonych dochodzi do 40 km;
• natychmiastowy dostęp do policyjnych baz danych KSIP (Krajowy System Informacji Policyjnej), a w przyszłości KCIK - informujących o przedmiotach utraconych (broń, samochody, dokumenty), osobach poszukiwanych, zaginionych czy fałszywych dokumentach. Umożliwia także dostęp do innych zbiorów danych (CBD PESEL, TPD PESEL) oraz ewidencji WEP (Wojewódzka Ewidencja Pojazdów), a wkrótce krajowego systemu ewidencji pojazdów CEPiK;
• rejestracja stanu realizowanych czynności patroli policyjnych z ich odwzorowaniem na mapie cyfrowej w celu wspomagania zarządzania;
• automatyczne logowanie załóg (rejestracja i wyposażenie patroli) z wykorzystaniem transmisji pakietowej;
• przydział obszaru i zadań poszczególnym służbom znajdującym się w terenie;
• tekstowy przekaz informacji o interwencjach i zdarzeniach;
• realizacja funkcji powiadamiania grupowego i okólnika.

Do tej pory w kraju zainstalowano 6 kompletnych systemów TETRA na sprzęcie TETRA Dimetra Motoroli do obsługi Stołecznej i Regionalnych Komend Policji. Wszystkie zestawy dyspozytorskie są zaprojektowane nadmiarowo. Zwykle obsługują 3-5 stacji bazowych, ale można rozszerzyć zasięg systemu przez budowę następnych stacji dodatkowych lub włączenie do sieci regionalnej. Kompletowaniem i uruchamianiem poszczególnych systemów zajmują się zarówno dostawcy infrastruktury radiowej (Motorola), jak i integratorzy systemów (ComputerLand, Optimus, ComArch). Pierwszy i największy system wspomagający pracę operacyjną policji uruchomiła i zintegrowała z systemem dowodzenia SWD Motorola dla Komendy Stołecznej Policji KSP w Warszawie (2001 r.).

TETRA w aglomeracji

Dla cywilnych aplikacji mobilnych, operacji ratowniczych i koordynowania pracy służb komunalnych w standardzie TETRA przewidziano „górny” zakres pasma radiowego w przedziale 410-430 MHz. W paśmie tym o szerokości 2 x 10 MHz istnieją potencjalne możliwości zainstalowania do 400 dupleksowych kanałów radiowych, co teoretycznie daje możliwość utworzenia do 1600 jednoczesnych i dwukierunkowych połączeń komunikacyjnych w jednym lokalnym systemie TETRA (4 połączenia komunikacyjne w jednym kanale radiowym 25 kHz). Jedynie teoretycznie, ponieważ z wielu powodów nie można zainstalować wszystkich kanałów w jednej stacji bazowej. Zarezerwowane do cywilnej łączności pasmo ma dwa podzakresy: oddzielnie do transmisji w kierunku sieci o częstotliwościach 410-420 MHz i oddzielnie do terminali mobilnych 420-430 MHz.

Sprawne zarządzanie wszystkimi mobilnymi służbami komunalnymi miasta oraz w sytuacjach kryzysowych wymaga jednolitego systemu łączności radiowej. Zupełnie nie sprawdza się w praktyce resortowy model łączności, w którym każda ze służb bezpieczeństwa publicznego (straż, pogotowie, policja), komunikacji miejskiej (autobusy, tramwaje, kolej podmiejska) czy obsługi mediów komunalnych (wody, gazu, elektryczności i kanalizacji) ma własne środki łączności. Brak koordynacji między służbami zarówno w działaniach bieżących, jak i sytuacjach skrajnie trudnych nie daje optymalnej realizacji postawionych im zadań. Do udzielania szybkiej pomocy coraz częściej są potrzebne jednocześnie różne służby ratownicze, dla których integracja łączności mobilnej w jeden system ratownictwa TETRA ma zasadnicze znaczenie. Ponadto odpowiednie warunki dowodzenia i koordynacji działań, w ramach powstających w Polsce centrów reagowania kryzysowego, można wtedy zapewnić nie tylko na poziomie regionalnym, ale i ogólnokrajowym. Użyteczność systemu jest nie do przecenienia w sytuacjach kryzysowych, gdyż rozszerza możliwości komunikowania się za pośrednictwem tradycyjnych aparatów telefonicznych PSTN, a więc znajdujących się nawet poza zasięgiem działania samego systemu radiowego.

Nową funkcją będzie uzyskanie pełnej informacji o bieżącej lokalizacji pojazdów znajdujących się w ruchu (punktualność, obciążenie i sprawność pojazdów), przy współpracy z systemem satelitarnym GPS (Global Positioning System). Dzięki temu można na bieżąco śledzić ruch całego taboru znajdującego się w granicach miasta i szybko reagować na zakłócenia w transporcie miejskim oraz operatywnie kierować zmianą ruchu pojazdów na trasie. System TETRY cywilnej ma być docelowo stosowany przez wszelkie służby komunalne (energetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze i transportowe), stając się uniwersalnym medium do kontaktów z wieloma (wydzielanymi lokalizacyjnie) bazami danych.

Lokalizacja pojazdów AVL

Usługa lokalizacyjna AVL (Automatic Vehicle Location) stosowana w systemie TETRA pozwala na bieżąco śledzić każdy aktywny terminal mobilny za pośrednictwem globalnego systemu pozycjonowania GPS (Global Positioning System). Informacje o położeniu stacji mobilnej dostarczane przez odbiornik GPS zainstalowany w terminalu lub pojeździe są na bieżąco przesyłane transmisją pakietową (2,4-28,8 kb/s) do centrum zarządzania. Po ich zlokalizowaniu na cyfrowej mapie sytuacyjnej terenu można je wyeksponować na wielkoformatowym ekranie elektronicznym u dyspozytora akcji. Korzystając z tak prezentowanych informacji, dyspozytor w ciągu kilku minut może uruchomić skomplikowane akcje logistyczne w zintegrowanych systemach ratowniczych, wymagających użycia specjalnych środków i sprzętu różnych służb.

Zalety automatycznej lokalizacji pojazdów mobilnych w systemie TETRA można docenić w krytycznych sytuacjach bądź kolizjach drogowych zagrażających życiu. W takich sytuacjach automatyczna lokalizacja pojazdów (AVL) naniesiona na mapie dyspozytora pozwala na skuteczne zarządzanie taborem ratunkowym i szybkie wzywanie serwisu lub sił policyjnych do kolizji drogowych. Dyspozytor znajdujący się w centrum zarządzania AVL ma zawsze aktualny i kompletny obraz stanu, liczby, położenia i zaangażowania wszystkich stacji w terenie wraz z mapą incydentów wymagających interwencji. Na tej podstawie może on podejmować optymalne decyzje i przekazywać bezpośrednio swe polecenia poszczególnym służbom. Może też kontrolować ruch pojazdów, a w razie potrzeby osobiście pokierować akcją pościgową, korzystając z dodatkowych informacji nanoszonych online na planie miasta. W zastosowaniach cywilnych lokalizacja stacji mobilnej stanowi podstawowy element geograficznych systemów informacyjnych GIS (Geographical Information Systems) niezbędnych w planowaniu i analizie przestrzennej. Taka bieżąca korekta stanu (online) jest pomocna podczas tworzenia map w operacjach kartograficznych, w zarządzaniu flotą pojazdów przedsiębiorstw transportowych oraz rozwiązywaniu zadań terenowych.