Usługi operatorskie dla biznesu

Rynek usług teleinformatycznych sektora biznesowego zwiększa się dopiero od kilku ostatnich lat. Motorem tych zmian są: łatwiejszy dostęp do Internetu, powszechność nowych usług pakietowej transmisji danych oraz tworzenie szerokopasmowych sieci dostępowych przez operatorów sieci stacjonarnych (przewodowych i bezprzewodowych) i komórkowych. Coraz większe znaczenie mają nowe usługi dostarczane globalnie przez Internet.

Wzrost zapotrzebowania na przekaz informacji w sektorze biznesowym wynika z globalizacji gospodarki światowej oraz większych potrzeb na wymianę informacji między nowoczesnymi przedsiębiorstwami. Taka rynkowa sytuacja zmusza operatorów do przewartościowania ich dotychczasowego modelu obsługi środowiska biznesowego i ukierunkowania własnych ofert na inne, bardziej dochodowe usługi. Do tej pory głównym śródłem utrzymania stacjonarnych i mobilnych operatorów byli abonenci korzystający z usługi połączeniowej (głos), w śladowej postaci także z faksowej. Ta sytuacja uległa zdecydowanej przemianie w kierunku sieci wielousługowych z ofertą różnorodnych usług, głównie internetowych.

Pojawienie się Internetu i technologii telekomunikacyjnych sieci inteligentnych (IN - Intelligent Network) stworzyło nowe środowisko, zwiększając dochody operatorów stacjonarnych i mobilnych. Sieci IN jako pierwsze umożliwiły wprowadzenie nowych jakościowo usług głosowych, obejmujących: połączenia rozliczane kartą kredytową, automatyczną translację numeru abonenta, przekierowanie połączeń (połączenia bezpłatne, połączenia z prowizją czy uniwersalny numer dostępowy).

Wśród biznesowych usług teleinformatycznych popularnością cieszą się głosowe transmisje VoIP (Voice over IP) - dające najniższe koszty rozmów telefonicznych między odległymi lokalizacjami. Oferta VoIP jest skierowana do indywidualnych i instytucjonalnych użytkowników, ale największe korzyści z tej usługi mają klienci biznesowi wyposażeni w nowoczesne centrale telefoniczne PABX (Private Automated Branch Exchange). Usługa ta jest szczególnie atrakcyjna dla firm, które już mają własne sieci rozległe albo dzierżawią je od innych operatorów, a teraz poszukują możliwości redukcji kosztów połączeń telefonicznych.

Nowa oferta usług dodanych dla biznesu obejmuje telekomunikacyjne aplikacje serwowane poza standardową funkcjonalnością usług internetowych. Wśród takich usług znajdują się: skrzynki poczty elektronicznej na serwerze operatora, usługi hostingowe WWW do tworzenia witryn internetowych, udostępnienie miejsca dla plików klienta w hostingu FTP na serwerach operatora, komutowany dostęp do Internetu (V.90 lub ISDN) oraz dostęp do serwera WebCache - zwiększający szybkość pracy z najczęściej odwiedzanymi stronami WWW. Liczną grupę klientów korzystających z usług Internetu stanowią abonenci telewizji kablowej CATV, z których na świecie co dziesiąty ma zainstalowany szerokopasmowy modem kablowy, dający interaktywny dostęp do multimedialnych przekazów głosu, obrazu i danych (dane EITO).

Współczesny świat biznesu coraz bardziej interesuje się jednak operatorską ofertą szeroko pojętych przekazów telekonferencyjnych, udostępniających seanse audio (audiokonferencje), wideo (wideokonferencje) i danych transportowanych w czasie rzeczywistym - bez ograniczeń lokalizacyjnych uczestników spotkania. Ta jeszcze nie w pełni doceniana forma komunikacji daje komfort organizowania zgromadzeń online prawie dowolnej liczbie uczestników (zwykle nie więcej niż 30 stanowisk jednocześnie), za pomocą których bezpośrednia wymiana poglądów, uczestnictwo we wspólnym projekcie czy omawianie na bieżąco dokumentów stanowi istotę rozwiązywanego zagadnienia.

Tradycyjni operatorzy świadczą obecnie usługi typowe dla operatorów biznesowych (e-business), handlowych (e-commerce) czy internetowych. Także internetowi dostawcy ISP (Internet Service Providers) wchodzą na rynek z szeroką ofertą, realizując usługi infrastruktury połączeniowej w sieciach pakietowych, od najtańszych połączeń międzystrefowych począwszy, na zaawansowanych usługach komunikacyjnych skończywszy. Obejmują one teraz multimedialne konferencje biznesowe dostarczane przez Internet i usługi o cechach oferowanych w NGN (sieci nowej generacji). Powszechne staje się też zjawisko sprzedaży przez operatora dostawcom aplikacji usługowych prawa dostępu do zasobów infrastruktury sieciowej - dotąd będących w wyłącznej gestii operatora telekomunikacyjnego.

Sztandarowym rozwiązaniem dla biznesu w zakresie transmisji danych są łącza komunikacyjne między dwoma odległymi oddziałami klienta korporacyjnego, sieci prywatne VPN (pozwalające łączyć wiele lokalizacji sieci komputerowych w spójną całość) oraz kanały cyfrowe do zestawiania łączy synchronicznych między centralkami PABX (także z przekazem głosu). Za ich pośrednictwem można uzyskać: pakietowy dostęp do Internetu, klasyczny przekaz danych i transmisję głosu VoIP. We wszystkich tych pakietach jest zapewniony gwarantowany poziom usług SLA.

Wysokie koszty eksploatacji dedykowanych łączy prywatnych spowodowały migrację tradycyjnie działających sieci korporacyjnych w stronę sieci wirtualnych VPN (Virtual Private Network), coraz częściej rozszerzanych do poziomu IP VPN. Ich charakterystyczną cechą jest zapewnienie wysokich standardów bezpieczeństwa transmisji, uzyskiwanych za pośrednictwem ogólnodostępnych sieci publicznych. Wśród teleinformatycznych aplikacji VPN najbardziej obiecującymi są rozwiązania dla przedsiębiorstw, umożliwiające telepracę, realizację wideokonferencji i dostępu do Internetu oraz bezpiecznej transmisji istotnych dla firmy danych. Rozwiązania transportowe VPN umożliwiają dostawę lokalnych i internetowych treści oraz niedostępnych dotąd usług globalnych: personalizację usług, lokalizację abonenta, pracę w czasie rzeczywistym, dostęp do różnorakich i oddalonych baz danych - bez ograniczeń technicznych i terytorialnych.

Sieci VPN satnowią połaczenie wielu lokalnych sieci komputerowych w spójną infrastrukturę, wewnątrze której komunikacja dokonuje się na bazie protokołu IP MPLS. Użytkownik ma jedynie lokalne łącze dostępowe do miejskiej sieci publicznej zamiast wielu rozległych połączeń punkt-punkt.

Dla indywidualnych klientów dają one możliwość bezpiecznego przekazu wiadomości poufnych i realizację usług dodanych, takich jak wideo na żądanie czy gry sieciowe. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa, telekomunikacyjne sieci wirtualne VPN muszą spełniać wiele postulatów, trudnych do realizacji w tradycyjnych rozwiązaniach sieci korporacyjnych. Należą do nich przede wszystkim: łatwa adaptacja do specyficznych warunków firmy (szybkie skalowanie kanałów, rekonfiguracja sieci i łączy, zróżnicowanie opłat za jej użytkowanie) i wysoka funkcjonalność sieci (łatwy dostęp do podstawowych usług centrali abonenckiej PABX, publicznych sieci telefonicznych, także łączności bezprzewodowej). Dodatkowymi wymaganiami są: bezpieczne operowanie w lokalnej sieci komputerowej przedsiębiorstwa oraz możliwość integracji usług sieci korporacyjnych z publicznymi.

Sieci transmisji danych łącznie z VPN, oprócz obsługi klasycznej transmisji pakietowej, są przystosowane do ruchu internetowego, mimo że większość aplikacji opiera się jeszcze na transporcie w asynchronicznej technologii ATM. Coraz większego znaczenia nabiera komunikacja polegająca na bezpośrednim odwzorowaniu ruchu IP na warstwę transmisyjną SDH lub wprost na DWDM, nadal stosowaną w traktach długodystansowych i metropolitalnych. Wydzielone sieci prywatne z protokołem IP, oznaczane jako sieci VPN IP, bardziej efektywnie wykorzystują medium transmisyjne używane przez wielu użytkowników, zachowując jednocześnie odpowiednie bezpieczeństwo przesyłanej informacji.

Sieć wirtualna VPN jest tworzona jako sieć nakładkowa w ramach istniejącej infrastruktury i zasobów sieci PSTN. Można ją traktować jako zamkniętą grupę użytkowników mającą indywidualny plan numeracji z możliwością bezpiecznego kontaktowania się z abonentami wewnątrz sieci VPN. Oprócz zwiększonego bezpieczeństwa charakterystyczną cechą połączeń wirtualnych jest redukcja kosztów związanych z komunikacją wewnątrz rozległej firmy. Można to osiągnąć w wyniku lepszego wykorzystania infrastruktury telekomunikacyjnej, gdyż kanały są zajęte tylko w czasie rzeczywistego połączenia. Drugą jej cechą jest łatwiejsze uzyskiwanie połączeń będące efektem bardziej elastycznego przekierowania.

Komunikacja z wirtualnymi użytkownikami sieci przebiega tak, jakby byli oni zgrupowani w jednym miejscu. Usługa IP VPN jest skierowana głównie do korporacji biznesowych o dużym ruchu sieciowym, mających wiele przedstawicielstw i kooperantów. Usługa ma wiele udogodnień, do których należą:

• prywatny plan numeracji;
• tworzenie zamkniętych grup użytkowników;
• dowolne realizowanie połączeń wewnątrz sieci VPN;
• realizowanie kanałów komunikacyjnych przez sieci publiczne PSTN;
• dowolne przekierowanie zgłoszeń;
• rozliczanie według specjalnych taryf w połączeniach zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.
• możliwość rekonfigurowania połączeń w sieci.

Sieci VPN spełniają wymagania trudne do wykonania przez dedykowane rozwiązania sieci korporacyjnych. Są to: łatwa adaptacja do specyficznych warunków firmy (szybkie skalowanie kanałów, rekonfiguracja sieci i łączy, zróżnicowanie opłat za jej użytkowanie) oraz podwyższona funkcjonalność sieci (dostęp do podstawowych usług PABX, publicznych sieci telefonicznych, także łączności bezprzewodowej).

Dodatkowym wymaganiem jest bezpieczne operowanie zarówno w lokalnej sieci przedsiębiorstwa, jak i w sieciach publicznych oraz możliwość integracji usług sieci korporacyjnych z publicznymi. Sieć VPN IP, oparta na etykietowanej technologii trasowania MPLS (Multiprotocol Label Switching), umożliwia skalowaną szybkość transmisji danych z gwarancją jakości usług (QoS) oraz przesyłanie głosu i wideo w czasie rzeczywistym. Usługi te zapewniają lepsze warunki pracy aplikacji krytycznych (takich jak systemy do zarządzania przedsiębiorstwem), a także pozwalają na wdrażanie nowych aplikacji obejmujących: zdalne nauczanie, telefonię IP, wideo na żądanie VOD, przekazy szerokopasmowe i multimedialne.

Dwa tryby szyfrowania protokołem IPSec dają gwarancję uzyskiwania różnych poziomów ochrony informacji w sieci VPN. Bardziej bezpieczny tryb tunelowy szyfruje zarówno nagłówek, jak i ładunek każdego pakietu. tryb transportowy utajnia jedynie nagłówek pakietu.

W celu uzyskania odpowiedniego bezpieczeństwa transmisji w sieciach VPN stosuje się (od 1992 r.) protokół IPSec (IP Security). Przeprowadza on pełną autoryzację nadawcy, sprawdza kompletność i integralność przesyłanych danych oraz zapewnia poufność transmisji, stanowiących podstawę funkcjonowania usług w biznesie. Protokół IPSec może szyfrować dane w dwóch trybach pracy, między różnymi urządzeniami komunikacyjnymi (rutery, zapory ogniowe, stacje robocze[). Obowiązkowym sposobem szyfrowania jest algorytm DES (Data Encryption Standard), a do alternatywnych algorytmów szyfrujących należą: 3DES, CAST-128, RC5, IDEA, Blowfish i ARCFour.

Nadal najbardziej bezpieczną formą transmisji danych w biznesie jest elektroniczna wymiana dokumentów EDI (Electronic Data Interchange) między systemami komputerowymi zainteresowanych stron, która umożliwia współpracującym organizacjom wzajemny przekaz danych handlowych i finansowych, takich jak faktury, zamówienia, potwierdzenia dostawy, wyciągi czy noty kredytowe.

Pojawienie się pierwszych firmowych rozwiązań sieci następnej generacji NGN (Next Generation Network) pozwoliło na łatwą i efektywną implementację w pełni szerokopasmowych i multimedialnych usług, łącznie z nowymi aplikacjami internetowymi. Rozbudowana infrastruktura sieci NGN umożliwiła łączenie usług głosowych, internetowych i transmisji danych, dotąd oferowanych oddzielnie w sieciach z komutowaniem łączy TDM i sieciach z przełączaniem pakietów SDH/ATM. Nowe podejście do realizacji usług telekomunikacyjnych - wywodzące się jednak z sieci inteligentnych IN - umożliwia teraz dostawcom oferowanie wyrafinowanych usług dodatkowych, których realizacja nie była możliwa we wcześniejszych strukturach telekomunikacyjnych.

Coraz częściej są to uniwersalne i terytorialnie wydzielone telecentra informacyjne Contact Center (zamiast telefonicznych call center), nadzorowane bezpośrednio przez operatora sieci. Przystosowane do wielousługowych transmisji wraz z obsługą różnorodnych kontaktów (telefon, e-mail, telefaks, Internet, transfer plików, obsługa VoIP czy WWW) - inicjowanych głównie przez użytkowników i pracowników firm - stopniowo stają się podstawową bazą informatyczną całego przedsiębiorstwa.

Z kontaktowego telecentrum korzystają głównie banki, towarzystwa ubezpieczeniowe i naukowe oraz instytucje rządowe, policyjne i wojskowe, jak też przedsiębiorstwa usługowe, produkcyjne i handlowe. Tacy klienci wymagają nie tylko niezawodnej usługi wyrażonej odpowiednim poziomem jakości SLA (Service Level Agreement), ale przede wszystkim odpowiedniego formatu informacji przekazywanej z dużą szybkością. Dla bezpieczeństwa zgromadzonych tam informacji telecentra, oprócz głównej siedziby, mają zwykle zapasowe centrum danych w odległym miejscu (połączone w technologii SAN), co gwarantuje ciągłość działania systemu nawet w razie zdarzeń katastroficznych.

Klasyfikacja usług operatorskich

Za pomocą tej samej infrastruktury teleinformatycznej operatorzy mogą tworzyć zarówno profesjonalne usługi dla abonentów biznesowych, ajk i zaspokojać potrzeby indywidualnych użytkowników sieci. Są to przede wszystkim lokalne rozwiązania dostępowe w zasięgu kilku kilometrów bądź dostęp do globalnych usług operatorów - uzyskiwany przez włączenie się do Internetu.

Telekomunikacyjne usługi operatorskie dzielą się na usługi świadczone abonentom biznesowym lub indywidualnym. W obu grupach stosuje się zarówno tradycyjne technologie dostępu kablowego (miedzianego i optycznego), jak i dostęp bezprzewodowy. W bezprzewodowej ofercie usług wyróżnia się dwie technologie przekazu: promieniowania podczerwonego oraz komunikacji za pośrednictwem łączy radiowych LMDS (Local Multipoint Distribution System).

W radiowym systemie LMDS, aby zapewnić odpowiednią jakość biznesowych usług sieci lokalnej (w szczególnym przypadku pojedynczego terminalu PC), stosuje się, w zależności od potrzeb, dodatkowe urządzenia komunikacyjne, takie jak przełączniki, rutery czy ochronę ogniową firewall. Łączą one zestaw nadawczo-odbiorczy ze stacjami roboczymi przedsiębiorstwa - zwykle za pośrednictwem okablowania strukturalnego kategorii 5 lub wyższej.

Usługi operatorskie dla indywidualnych abonentów obejmują: korzystanie z wszelkich zasobów internetowych, dostęp do plików wideo, szerokopasmową rozrywkę, telepracę, zdalne nauczanie i usługi informacyjne. Do realizacji indywidualnych usług w zasadzie wystarcza wąskopasmowa infrastruktura sieci, oparta na jednym z kilku systemów transmisji: tradycyjnym dostępie komutowanym, przekazie cyfrowym ISDN lub wersji AO/DI, systemie zunifikowanych wiadomości UMS czy przekazach głosowych VoIP i VoDSL. Do obsługi nowoczesnej rozrywki są to systemy szerokopasmowej transmisji ADSL i LMDS oraz aplikacje oferowane w lokalnych sieciach osiedlowych i kablowych CATV. W sieciach szkieletowych będą to tradycyjne usługi sieci synchronicznych SDH lub metropolitalnych MAN (DWDM) oraz tworzone za ich pomocą sieci wirtualne VPN.

Za pośrednictwem operatorów ASP (Application Service Provider) i ISP (Internet Service Provider) rozszerza się oferta usługowa dostawców treści lokalnych i internetowych, obejmująca: personalizację usług, lokalizację abonenta, pracę w czasie rzeczywistym oraz dostęp do oddalonych baz danych.

W środowisku biznesowym znaczącą pozycję zaczynają odgrywać aplikacje za pośrednictwem Internetu. Należą do nich:

• Zarządzanie obsługą klientów CRM (Customer Relationship Management) - zawierające aplikacje i usługi określające relacje między partnerami w biznesie (klienci, handlowcy, producenci). Integruje ono wiele aplikacji dotyczących obsługi klientów z pełnym cyklem sprzedaży: kształtowaniem popytu, pomocą przy zakupach, przyjmowaniem i realizowaniem zamówień oraz rozliczanie płatności wraz z dystrybucją produktów firmowych.

• Zarządzanie łańcuchem dostaw SCM (Supply Chain Management) - zapewniające płynność dostaw i wspomagające prowadzenie interesów z partnerami handlowymi. Aplikacje te realizują zamówienia i usługi zaopatrzeniowe oraz zapewniają sterowanie zapasami magazynowymi, sprzedażą hurtową i logistyką dostaw.

• Funkcjonowanie handlu elektronicznego (e-commerce) - usprawniającego prowadzenie komunikacji biznesowych w zakresie: obsługi katalogów produktów, generowania i akceptacji zamówień, rozliczania płatności oraz sukcesywnego śledzenie ich realizacji.

• Realizacja mobilnego biura - będącego podstawą działalności pracowników w terenie. Łączenia ruchomego stanowiska pracy z zakładem macierzystym bądś poszukiwanymi zbiorami danych dokonuje się za pomocą wielu różnorodnych technologii przekazu (GSM/GPRS, WLAN, TETRA, EDGE, 3G/UMTS).

• Wspomaganie podejmowania decyzji ERP (Enterprise Resource Planning) - dające bardziej efektywne zarządzanie. Pozwala oszacować wpływ decyzji na wyniki w czasie na tyle krótkim, że są jeszcze możliwe korekta i stymulacja bieżących działań firmy.

• Prowadzenie działalności marketingowej i reklamowej - których celem jest rozszerzenie rynków zbytu na oferowane towary i usługi.

Tradycyjni operatorzy aplikacji zaczęli świadczyć usługi typowe dla operatorów biznesowych (e-business), handlowych (e-commerce) oraz internetowych. Z podobną ofertą wchodzą internetowi dostawcy ISP (Internet Service Providers), realizując usługi infrastruktury połączeniowej w sieciach pakietowych, od najtańszych połączeń międzystrefowych począwszy, na zaawansowanych usługach komunikacyjnych skończywszy. Powszechne staje się też zjawisko sprzedaży przez operatora dostawcom aplikacji usługowych prawa dostępu do zasobów infrastruktury sieciowej - dotąd będących wyłącznie w gestii operatora telekomunikacyjnego.